Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε έθιμα. Μεγάλος είναι και ο αριθμός των εθίμων για την ημέρα των Θεοφανείων.
Βασική τελετουργία των Θεοφανίων είναι ο «αγιασμός των υδάτων» και η κατάδυση του Σταυρού, που αντιπροσωπεύει τη Βάπτιση του Θεανθρώπου. Ο συγκεκριμένος Αγιασμός, έχει την έννοια του εξαγνισμού του ανθρώπου και τον καθαρισμό του από του δαίμονες που κουβαλά. Ο ιερέας πετάει έναν Σταυρό μέσα στο νερό και βουτούν για να τον πιάσουν στα κρύα νερά. Θεωρείται εξαιρετική τιμή για κάποιον να είναι αυτός που θα καταφέρει να πιάσει τον Σταυρό και να τον βγάλει στην επιφάνεια.
Κυρίως στις περιοχές της Θεσσαλίας, όπου υπάρχουν ποτάμια, οι κάτοικοι μετά τη ρίψη του Σταυρού παίρνουν τις εικόνες και τις βουτούν μέσα στο παγωμένο νερό που έχει αγιαστεί από το ιερέα.
Στη περιοχή της Θεσσαλίας ανήμερα των Θεοφανίων αναβιώνουν τα ρουγκατσάρια. Ομάδες αποτελούμενες από άτομα 10-15 ατόμων περιφέρονται μεταμφιεσμένοι από σπίτι σε σπίτι και παίρνουν την ανάλογη αμοιβή. Μερικά από τα απαραίτητα μέλη της κάθε ομάδας είναι ο γαμπρός, η νύφη (νέος μεταμφιεσμένος), ο παπάς, ο παππούς, ο γιατρός και οι «αρκουδιάρηδες». Το πέρασμα των ρουγκατσάρηδων από σπίτι σε σπίτι συνοδεύεται από εντυπωσιακό αριθμό τραγουδιών. Τα μέλη των ομάδων φορούν απαραιτήτως μάσκες που έχουν συμβολικό χαρακτήρα και αποσκοπούν στο να ξορκίσουν το κακό από την πόλη. Το ίδιο έθιμο αναβιώνει στην Καστοριά με το όνομα ραγκουτσάρια αλλά και σε χωριά της Δράμας με το όνομα ροκατζάρια.
