Εταιρική Απάτη στην Ελλάδα: Πότε Χρειάζεται μια Επιχείρηση Επαγγελματική Έρευνα

Η εταιρική απάτη δεν περιορίζεται πλέον σε μεγάλους ομίλους ή πολυεθνικές. Μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οικογενειακές εταιρείες και ακόμη και ελεύθεροι επαγγελματίες βρίσκονται όλο και συχνότερα αντιμέτωποι με φαινόμενα κατάχρησης εμπιστοσύνης, παραποιημένα παραστατικά ή ύποπτες συναλλαγές που δύσκολα εντοπίζονται μέσα από τους συνηθισμένους εσωτερικούς ελέγχους.

Τι εννοούμε όταν μιλάμε για «εταιρική απάτη»

Ο όρος καλύπτει ένα ευρύ φάσμα συμπεριφορών: από την υπεξαίρεση μετρητών και την παραποίηση λογιστικών εγγράφων, μέχρι την αθέμιτη χρήση εταιρικών πληροφοριών από στέλεχος που ετοιμάζεται να αποχωρήσει, ή τη διαφθορά σε σχέσεις με προμηθευτές. Σε αρκετές περιπτώσεις η ζημιά δεν είναι μόνο οικονομική· πλήττει την εμπιστοσύνη μεταξύ συνεργατών και μπορεί να επηρεάσει τη φήμη της επιχείρησης απέναντι σε πελάτες και τράπεζες.

Ενδείξεις που δεν πρέπει να αγνοούνται

Ορισμένα «καμπανάκια» επαναλαμβάνονται συχνά σε υποθέσεις εταιρικής απάτης:

• Ασυνήθιστες αποκλίσεις μεταξύ αποθεμάτων και λογιστικών καταχωρήσεων, χωρίς σαφή αιτιολόγηση.
• Στενές, μη διαφανείς σχέσεις ανάμεσα σε στέλεχος και συγκεκριμένο προμηθευτή ή πελάτη.
• Απροθυμία ενός συνεργάτη να μοιραστεί έγγραφα ή να απουσιάζει από ελέγχους, ειδικά όταν συνοδεύεται από αλλαγή συμπεριφοράς.
• Επαναλαμβανόμενες, δύσκολα δικαιολογημένες έκτακτες δαπάνες.
• Υποψίες διαρροής εμπιστευτικών πληροφοριών σε ανταγωνιστή.

Ενδεικτικές κατηγορίες υποθέσεων

Στην πράξη, οι περισσότερες υποθέσεις εταιρικής έρευνας εντάσσονται σε λίγες, επαναλαμβανόμενες κατηγορίες:

• Υπεξαίρεση χρημάτων ή αγαθών από στέλεχος ή υπάλληλο με πρόσβαση σε ταμείο ή αποθήκη.
• Σύγκρουση συμφερόντων, όταν ένα στέλεχος διατηρεί παράλληλη, μη δηλωμένη επιχειρηματική σχέση με προμηθευτή.
• Υποψία αντιγραφής ή διαρροής τεχνογνωσίας προς ανταγωνιστική εταιρεία.
• Παραποιημένα βιογραφικά ή στοιχεία σε διαδικασία πρόσληψης σε θέση εμπιστοσύνης.
• Ελέγχος αξιοπιστίας πριν από συγχώνευση, εξαγορά ή σύναψη σημαντικής επιχειρηματικής συνεργασίας.

Γιατί ο εσωτερικός έλεγχος συχνά δεν αρκεί

Ο εσωτερικός έλεγχος είναι απαραίτητος, αλλά έχει φυσικά όρια: ο ελεγκτής συχνά γνωρίζει προσωπικά τους εμπλεκόμενους, δεν διαθέτει πάντα πρόσβαση σε πηγές εκτός εταιρείας και δεσμεύεται από την καθημερινή λειτουργία του οργανισμού. Σε υποθέσεις όπου υπάρχει υποψία σκόπιμης απόκρυψης στοιχείων, πολλές επιχειρήσεις στρέφονται σε αδειοδοτημένο ιδιωτικό ερευνητή ντετέκτιβ, ο οποίος λειτουργεί ανεξάρτητα, εκτός της εσωτερικής ιεραρχίας, και μπορεί να συλλέξει στοιχεία με τρόπο νομικά τεκμηριωμένο, ώστε να χρησιμοποιηθούν αργότερα αν χρειαστεί σε δικαστική ή πειθαρχική διαδικασία.

Δείτε όλες τις πιστοποιήσεις μας

Το νομικό πλαίσιο και τα όρια της έρευνας

Στην Ελλάδα η άσκηση ιδιωτικής έρευνας ρυθμίζεται από τον Ν. 3206/2003 και προϋποθέτει ειδική άδεια λειτουργίας. Αυτό σημαίνει ότι μια σοβαρή εταιρεία ιδιωτικών ερευνών δεν ενεργεί αυθαίρετα: τηρεί συγκεκριμένες διαδικασίες ως προς τη συλλογή προσωπικών δεδομένων, δεν παραβιάζει το απόρρητο επικοινωνιών και συνεργάζεται, όπου χρειάζεται, με δικηγόρους ώστε τα ευρήματα να έχουν αποδεικτική αξία. Η επιλογή συνεργάτη χωρίς άδεια εκθέτει την επιχείρηση σε νομικό κίνδυνο, ακόμη κι αν η αρχική πρόθεση ήταν καλή.

Πρακτικά βήματα πριν ξεκινήσει μια έρευνα

Πριν ακόμη αναθέσετε μια υπόθεση σε τρίτο, βοηθά να έχετε καταγράψει με σαφήνεια τι ακριβώς σας έχει προβληματίσει: ποιες συναλλαγές, ποια χρονική περίοδο και ποια πρόσωπα αφορά η υποψία. Μια σαφής, τεκμηριωμένη αρχική περιγραφή επιτρέπει στον ερευνητή να σχεδιάσει στοχευμένη μεθοδολογία αντί για γενική, χρονοβόρα διερεύνηση. Εξίσου σημαντικό είναι να διατηρηθεί εχεμύθεια εντός της επιχείρησης· η πρόωρη διάχυση της πληροφορίας σε λάθος πρόσωπα μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή στοιχείων πριν καν ξεκινήσει η έρευνα.

Το κόστος μιας τέτοιας συνεργασίας εξαρτάται από την πολυπλοκότητα της υπόθεσης και το εύρος της έρευνας που απαιτείται, γι’ αυτό και μια σοβαρή αρχική συνάντηση αξιολόγησης, πριν από οποιαδήποτε δέσμευση, βοηθά την επιχείρηση να αποφασίσει τεκμηριωμένα αν και σε ποιο βαθμό αξίζει να προχωρήσει.

Πώς να επιλέξετε τον κατάλληλο συνεργάτη

Πριν αναθέσετε μια υπόθεση εταιρικής έρευνας, αξίζει να ελέγξετε την άδεια λειτουργίας του γραφείου, την εμπειρία του σε αντίστοιχες υποθέσεις και τον τρόπο τεκμηρίωσης των ευρημάτων. Γραφεία με μακρόχρονη παρουσία στον κλάδο, όπως η εξειδικευμένη ομάδα της Erevna Detective, με 37 χρόνια δραστηριότητας στον χώρο της ιδιωτικής έρευνας, συνήθως διαθέτουν την εμπειρία να αξιολογήσουν από την αρχή αν μια υπόθεση χρειάζεται πλήρη έρευνα ή αν μπορεί να επιλυθεί με πιο στοχευμένο τρόπο, γλιτώνοντας στην επιχείρηση χρόνο και κόστος.

Συμπέρασμα

Η εταιρική απάτη σπάνια αποκαλύπτεται τυχαία· συνήθως εντοπίζεται όταν κάποιος αποφασίσει να ψάξει συστηματικά, με τα κατάλληλα εργαλεία και εντός νόμιμου πλαισίου. Για επιχειρήσεις που αναγνωρίζουν έστω και μία από τις παραπάνω ενδείξεις, η έγκαιρη συνεργασία με επαγγελματίες ερευνητές δεν είναι υπερβολή· είναι μια λογική προφύλαξη πριν το πρόβλημα μεγαλώσει. Όσο νωρίτερα ξεκινήσει η συστηματική τεκμηρίωση μιας υπόθεσης, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες η επιχείρηση να περιορίσει τη ζημιά και να θεμελιώσει σωστά τυχόν επόμενα νομικά βήματα.